ခြေသလုံးကြွက်သား ရုတ်တရက် တင်းမာနာကျင်ခြင်းသည် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် သတ္တုဓာတ်များချို့တဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အဓိက ဖြစ်ပွား
- ခြေထောက်ကြွက်တက်ခြင်း (အထူးသဖြင့် ခြေသလုံးကြွက်သား ရုတ်တရက် တင်းမာနာကျင်ခြင်း) သည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ သို့မဟုတ် ပူပြင်းသည့်ရာသီဥတုတွင် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ် သို့မဟုတ် ပိုတက်ဆီယမ်ကဲ့သို့သော သတ္တုဓာတ်များ (electrolytes) ချို့တဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အဓိက ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
- ကြွက်တက်လာပါက မတ်တပ်ရပ်ခြင်း၊ ကြွက်သားကို ညင်သာစွာ ဆွဲဆန့်နှိပ်နယ်ပေးခြင်းနှင့် ရေနွေးအိတ် သို့မဟုတ် ရေနွေးဝတ် ကပ်ပေးခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်ပြီး၊ ရေများများသောက်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်မီနှင့် အိပ်ရာမဝင်မီ အကြောလျှော့ပေးခြင်းဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်။
သင့်ခြေထောက်ရှိ ကြွက်သားများကို လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပေါ်စေရန် အလှည့်ကျ ကျုံ့ခြင်းနှင့် ဆန့်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပေးသည့် အမျှင်အစုအဝေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကြွက်တက်ခြင်း (cramp) ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ ကြွက်သားများအနက် တစ်ခု (အများအားဖြင့် ခြေသလုံးကြွက်သား) သည် မိမိဆန္ဒမပါဘဲ ရုတ်တရက် အလိုအလျောက် ကျုံ့သွားခြင်း (တင်းမာသွားခြင်း) ဖြစ်သည်။ ကြွက်တက်ခြင်းသည် စက္ကန့်အနည်းငယ်မှ မိနစ်အနည်းငယ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ပြီး သာမန်အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်နေရာမှ လန့်နိုးလာလောက်အောင် ပြင်းထန်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ခြေထောက်တွင် ရုတ်တရက် နာကျင်စွာ ကြွက်သားเกร็ง၍ ကြွက်တက်ခြင်းကို "ချာလီဟော့စ် (charley horse)" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး ၁၈၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက မကြာခဏ ကြွက်တက်သည့်ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသည်ဆိုသော ဘေ့စ်ဘောကစားသမား Charlie “Hoss” Radbourn ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဆိုရှိသည်။
အချို့အချိန်များတွင် ကြွက်တက်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို သိသာထင်ရှားစွာ မသိရှိရပေ။ အထူးသဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ သို့မဟုတ် ပူပြင်းသည့်အချိန်တွင် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းသည် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသော သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်နေသော ကြွက်သားများသည် လှုံ့ဆော်မှုဒဏ်ကို ခံရလွယ်ပြီး ကြွက်တက်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။ သင်၏ နေ့စဉ်အစားအစာထဲတွင် မဂ္ဂနီဆီယမ် (magnesium) သို့မဟုတ် ပိုတက်ဆီယမ် (potassium) ကဲ့သို့သော သတ္တုဓာတ်များ (electrolytes) ချို့တဲ့ခြင်းကလည်း ကြွက်သားများ အပြည့်အဝ ပြေလျော့သွားခြင်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသဖြင့် မကြာခဏ ကြွက်တက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွင်း သွေးလှည့်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဝမ်းဗိုက်ကြီးထွားလာမှုကြောင့် ကြွက်သားများအပေါ် ဖိအားပိုမိုသက်ရောက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ကြွက်တက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်လာတတ်သည်။ အသက်အရွယ်သည်လည်း အခြားအချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သက်လတ်ပိုင်းနှင့် အထက်အရွယ်များတွင် ကြွက်တက်ခြင်း ပိုမိုအဖြစ်များလာသည်။ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသော ကြွက်သားများသည် ပို၍မောပန်းလွယ်ပြီး ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားလွယ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် ဆီးဆေးများ (diuretics / water pills) ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကြောင့်လည်း ကြွက်တက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ကြွက်တက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်း
ကြွက်တက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည် -
• ကြွက်သားအတွင်း (အများအားဖြင့် ခြေသလုံးကြွက်သားတွင်) ရုတ်တရက် နာကျင်ပြီး တင်းမာလာခြင်း။
• အရေပြားအောက်တွင် ယာယီအားဖြင့် မာကျောသော အဖုအကျိတ်ပေါ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သား လှုပ်ခါနေခြင်း (twitching)။
သာမန်ကြွက်တက်ခြင်းကို မိမိဘာသာ ကုသနိုင်သော်လည်း အကယ်၍ ကြွက်တက်ခြင်းမှာ အလွန်ပြင်းထန်ပါက၊ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနေပါက သို့မဟုတ် ကြွက်တက်ခြင်းနှင့်အတူ အခြားလက္ခဏာများ (ဥပမာ - ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းကဲ့သို့) ပူးတွဲခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသတိုင်ပင်သင့်သည်။
ကြွက်တက်ခြင်းကို ကုသနည်းနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နည်းများ (Treating Muscle Cramps)
ကြွက်တက်ခြင်း အများစုသည် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း အလိုအလျောက် ပြန်လည်ပျောက်ကင်းသွားလေ့ရှိသည်။ ကြွက်သားကို နှိပ်နယ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ညင်သာစွာ ဆွဲဆန့်ပေးခြင်း (stretching) က ကြွက်သားပြေလျော့စေရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။ အကယ်၍ လှဲလျောင်းနေစဉ် သို့မဟုတ် ထိုင်နေစဉ်တွင် စတင်ကြွက်တက်လာပါက မတ်တပ်ထရပ်လိုက်ရုံဖြင့်ပင် သက်သာသွားနိုင်သည်။ အပူဓာတ်သည် တင်းမာနေသော ကြွက်သားများကို သက်သာစေသဖြင့် ကြွက်သားပြေလျော့စေရန် ရေနွေးအိတ် (heating pad) သို့မဟုတ် ရေနွေးစွတ်ထားသော အဝတ်စိုနွေးနွေးလေးကို ကပ်ပေးပါ။
လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပြီးတိုင်းတွင်လည်း ခြေထောက်ကြွက်သားများကို မိနစ်အနည်းငယ်ကြာ အကြောလျှော့ (stretch) ပေးပါ။ အကယ်၍ သင်သည် အိပ်ပျော်နေစဉ် ကြွက်တက်တတ်သည့် အလေ့အထရှိပါက အိပ်ရာမဝင်မီတွင်လည်း အကြောလျှော့လေ့ကျင့်ခန်း တစ်ကြော့ ထပ်မံပြုလုပ်ပေးပါ။ ကြွက်တက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များ ပိုမိုသိရှိလိုပါက ဟားဗတ်ဆေးကျောင်း (Harvard Medical School) ၏ အထူးကျန်းမာရေး အစီရင်ခံစာဖြစ်သော Healing Leg Pain တွင် လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
ဆောင်းပါးအား စိစစ်တည်းဖြတ်သူ ပညာရှင်များအကြောင်း (About the Reviewers)
ဒေါက်တာ Robert H. Shmerling (MD) — Harvard Health Publishing ၏ အကြီးတန်း ဖက်ကာတီအယ်ဒီတာနှင့် အယ်ဒီတာ့အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ သူသည် Beth Israel Deaconess Medical Center (BIDMC) ရှိ အဆစ်အမြစ်ရောဂါကုသရေးဌာန၏ ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ အကြီးအကဲဟောင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ဟားဗတ်ဆေးကျောင်း (Harvard Medical School) ၏ ဆေးပညာဆိုင်ရာ ဖက်ကာတီအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာ Howard E. LeWine (MD) — Harvard Health Publishing ၏ ဆေးပညာဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် အယ်ဒီတာ့အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘော့စတွန်မြို့ရှိ Brigham and Women’s ဆေးရုံတွင် လက်တွေ့ကုသပေးနေသော အထွေထွေအတွင်းရောဂါကု ဆရာဝန်ကြီး (internist) တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် Harvard Men’s Health Watch ၏ အယ်ဒီတာချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။